volgende >>
<< vorige
   
   
     
     
   

Tijdens het bewind van Napoleon Bonaparte zijn er maatregelen genomen die redelijk belangrijk/ingrijpend waren voor het ‘dorpse’ bestaan.

a.De invoering en vastlegging van familienamen in 1811. Tot die tijd gebruikte men patroniemen (z.g. vadersnamen). Deze zijn nu bijna ‘uitgestorven’. Voorbeelden zijn Sikke Tjibbes, Gerben Jans, maar ook Pieter Styntsjes, Jan Bastiaans Sjouk,Jan Linzes Jantje, Ruurd Plant, Johannes van Klaas Tetsjes, Frans fan wylde Binne, Jemke van Kriste Hil, Auke Sjoerds  jongens,Annemuoiskekke,Kinge Kei (Gerrit de Jong en Hendrikje Ernst),Klaas Eltsjes (naar moeder Eltje Richter),Hindrik fan Grutte Willem. Niet iedereen bevestigde een familienaam.

Het kwam voor dat  binnen 1 familie 2 familienamen werden gebruikt. Bijv. in de

familie Dou(w)ma werd  ook de naam Nieuwenhuis gebruikt. Familienamen konden later kennelijk stilzwijgend worden aangepast. Bijv. Toonstra op de Broek werd later Ros. Wijbe Hendriks v.d.Zwaag werd  later Wijbe Hendriks Zwaagstra.  Te Broek o.Akkerwoude werden in 1811 5 familienamen bevestigd. Er kunnen al meer families gewoond hebben. In 1829 werd een Volkstelling gehouden. Hierbij werd naast de namen en leeftijd van de bewoners tevens het huisnummer genoteerd.

b.De invoering van het kadaster. Vastlegging van eigendommen. Hierdoor kan achterhaald worden welk soort bebouwing waar gelegen heeft. Tevens wie de eigenaar was en soms ook wie de gebruiker was. Bij de raadpleging van het kadaster moet men overigens niet schrikken van de omvangrijke bezittingen die De Hervormde en Doopsgezinde Kerk hadden maar bijv. ook Vincent Baron van Sijtzama een vroegere burgemeester. Vooral als je dat afzet tegen de vele arbeiders/koemelkers/keuterboertjes in onze dorpen.

c.De dienstplicht welke vorderde dat je dienst moest nemen in het Franse Leger. Velen zijn daarvan niet teruggekeerd. In Dantumawoude keerden 3 zonen van de weduwe de Bree bijv. niet terug. Wel teruggekeerd in Akkerwoude is bijv. Karst Broersma. Van de Broek is bijv. niet uit Rusland teruggekeerd Jacob Wijbes Zwaagstra.

 

2.Hoe liepen de dorpsgrenzen?

a.De dorpsgrenzen liepen in de regel van noord naar zuid. Zo kon het gebeuren dat onder Akkerwoude het grootste deel van de Broek viel, een groot deel van de Valom en ook Kuikhorne.

b.De dorpsgrens tussen Akkerwoude en Murmerwoude verliep enigszins merkwaardig. De huidige J.R.Kloostermanstraat (genoemd naar Jan Ritskes Kloosterman een vroegere molenaar en vader van Simke Kloosterman) vormde de dorpsgrens. Naar de oostzijde behoorde de zuidzijde van de Molenweg tot Murmerwoude en de noordzijde van de Molenweg tot de Bakkersweg tot  Akkerwoude.Vanaf de Molenweg was er naar het noorden toe een redelijk rechte grens. Het huis van de familie Fokkens (thans Teitsma) liggend aan de zuidzijde van de Voorweg en dat van Freerk v.d.Ploeg liggend aan de noordzijde van de Voorweg waren de laatste huizen van Akkerwoude.

De grens speelde bijv. een rol bij de bepaling bij welke armvoogdij je moest zijn voor financiële ondersteuning.

c.Ofschoon de Broek administratief een onderdeel was van Akkerwoude, bestond er al min of meer een natuurlijke grens (de latere Broekpollen ten zuiden van de latere Willemstraat). De Willemsstraat (genoemd naar Willem Hendriks Veenstra) bestaat eigenlijk vanaf  1917. Daarvoor was er alleen het stukje vanaf de Kleine Laan tot de Hoofdweg.

d.Aan de westzijde van Akkerwoude was de afscheiding van Rinsumageest ter hoogte van de Kapelle.

e.Wat vreemd was de grens tussen Akkerwoude en Rinsumageest op de Hoogvenne (Fenneweg). De eerste 200 m1 behoorde tot Akkerwoude, de rest tot Rinsumageest.

f.De bebouwing aan de westkant van de Singel (in vroeger tijden Schwartzenberglaan,Westerlaan en Singel genoemd) vanaf de Teneweg behoorde tot het dorp Rinsumageest. Bij het toekennen van de officiële dorpsstatus aan de Broek, is dat bij Broeksterwoude getrokken. Bij de Broek zijn toen tevens delen van Murmerwoude en 1 boerderij van Dantumawoude (Jan Egberts de Vries) getrokken.    

 

3.De straataanduiding.

Als wij oude kaarten bekijken dan hadden de straten al een naam. In het onderlinge verkeer werden die vermoedelijk al als zodanig gebruikt. In de ‘adressering’ (huisnummering) was dat nog lang niet het geval.

 

4.De huisnummering

De huisnummering gebeurde in een lus als werd een denkbeeldige kluwen garen zo kort mo-gelijk door het dorp gespannen. Keerde men niet op de weg terug, dan werd er gelijktijdig zowel links als rechts genummerd. Keerde men wel op die weg terug, dan werd de ene zijde genummerd en later de andere. Kwam men onderweg een dwarsliggende straat tegen dan werd de lus eerst langs dat deel gelegd. De woningen werden om de 10 jaar vernummerd. Voor het laatst in 1931. Die nummers hebben gegolden dat circa 1963. Toen kwam de huis-nummering per straat. (Hierbij kwamen in de regel aan de ene kant van de straat de evennum-mers en aan de andere kant de oneven nummers. Een uitzondering daarop is thans nog de Vrijstad). Omstreeks 1971 werd die aangevuld met de thans bekende postcode.

Kwamen er woningen tussen dan ging dat meestal met a,b, c. enz. Verwarrend was dat nr. 126a vooraf ging aan het oude nummer 126. Bij de naoorlogse nieuwbouw was dat te moeilijk en had men (om het nog moeilijker te maken) een cijfer gevolgd door een deelcijfer bijv. 237-10.

De nummering begon meestal aan de oostzijde van het dorp (in 1829 aan de westzijde). Het huis dat ouderen van ons kennen als het huis van Biense en Baukje van der Zwaag-Woudstra was nr. 1. Het laatste huis van Akkerwoude was nr. 337 (Sjoerd en later Durk Bakker) of ei-genlijk F 1 en F 337. Alle dorpen hadden een eigenlijk letter die aan het huisnummer vooraf ging (A=Roodkerk, B= Birdaard, C=Janum,D-Sijbrandahuis, E=Rinsumageest, F=Akkerwou-de (incl.de Broek), G= Murmerwoude, H=Dantumawoude, I=Wouterswoude, J=werd niet ge-bruikt om verwarring met de I te voorkomen, K=Driesum, L=Zwaagwesteinde en M=Veen-wouden.



  Wilt u ons helpen en bent u in het bezit van foto's van uw woning, foto's van de bewoners door de jaren heen, oude koopakten en overige informatie en wilt u dit geplaatst zien, mail het naar: info@regionaalnet.nl
Vergeet echter niet het dorp, straat en huisnummer erbij te vermelden.
 
  Regionaalnet.nl
Het is niet toegestaan teksten of beeldmateriaal over te nemen, c.q. te publiceren, zonder schriftelijke toestemming.